Khi tăng trưởng quay lại nhưng quyền kiểm soát thì không

Sau giai đoạn 2024–2025 đầy biến động, nhiều doanh nghiệp bước sang trạng thái quen thuộc: doanh thu phục hồi, dòng tiền cải thiện, áp lực sinh tồn giảm đi rõ rệt. Trên bề mặt, đây là tín hiệu tích cực. Nhưng chính trong khoảnh khắc này, một rủi ro chiến lược thường bị bỏ qua: quyền kiểm soát quyết định đã không quay lại cùng với tăng trưởng.

Trong khủng hoảng, doanh nghiệp buộc phải phân tán quyền quyết định để phản ứng nhanh. Quyền lực được “ủy quyền tạm thời” cho các cá nhân, bộ phận, hoặc giải pháp tình thế. Điều đó là cần thiết để sống sót. Nhưng vấn đề nảy sinh khi khủng hoảng qua đi, tăng trưởng trở lại, còn cấu trúc quyền quyết định thì vẫn giữ nguyên trạng thái khẩn cấp. Khi đó, doanh nghiệp vận hành tốt hơn, nhưng không còn được kiểm soát theo đúng logic chiến lược ban đầu.

Nghịch lý nằm ở chỗ: tăng trưởng làm giảm cảm giác cấp bách phải tái lập quyền kiểm soát. Khi con số đi lên, HĐQT và nhà đầu tư dễ tin rằng tổ chức đang đi đúng hướng. Nhưng thực tế, tăng trưởng lúc này có thể đến từ quán tính thị trường, từ nỗ lực cá nhân, hoặc từ các quyết định không còn nằm trong tầm giám sát chiến lược. Quyền kiểm soát bị mất không gây đau ngay lập tức, nên nó thường bị trì hoãn xử lý.

Rủi ro thực sự không nằm ở việc doanh nghiệp tăng trưởng nhanh hay chậm, mà nằm ở việc ai đang kiểm soát logic của những quyết định tạo ra tăng trưởng đó. Khi quyền quyết định bị phân mảnh, không ai thực sự sở hữu bức tranh tổng thể. Doanh nghiệp có thể tiếp tục lớn lên, nhưng khả năng điều chỉnh hướng đi khi môi trường thay đổi lại suy yếu nghiêm trọng. Và khi rủi ro xuất hiện, HĐQT mới nhận ra rằng mình không còn đủ đòn bẩy để can thiệp kịp thời.

Nhiều nhà đầu tư đứng trước lựa chọn khó: nên tiếp tục đẩy tăng trưởng để tận dụng đà phục hồi, hay nên chấp nhận chậm lại để tái thiết quyền kiểm soát. Đây không phải là bài toán dễ, bởi tái lập quyền quyết định thường đi kèm với xung đột, làm rõ vai trò, và đôi khi là hy sinh kết quả ngắn hạn. Nhưng né tránh lựa chọn này chỉ khiến cái giá phải trả lớn hơn về sau.

Một doanh nghiệp có thể chịu được tăng trưởng chậm trong ngắn hạn, nhưng rất khó sống sót khi tăng trưởng nằm ngoài tầm kiểm soát. Khi đó, rủi ro không đến từ thị trường, mà đến từ chính bên trong tổ chức. Những quyết định sai không bị chặn lại kịp thời, và những quyết định đúng không được bảo vệ đủ mạnh để tồn tại lâu dài.

Vì vậy, câu hỏi chiến lược trong giai đoạn phục hồi không phải là “làm sao để tăng trưởng nhanh hơn”, mà là “ai đang kiểm soát những quyết định tạo ra tăng trưởng này”. Nếu quyền kiểm soát không được tái lập một cách có chủ đích, tăng trưởng chỉ là một khoảng lặng trước khi rủi ro quay trở lại, thường với tốc độ nhanh hơn và mức độ khó kiểm soát hơn.

Tăng trưởng là tín hiệu tốt, nhưng nó không phải là bằng chứng của kiểm soát. Chỉ khi quyền quyết định được thu hồi, làm rõ và bảo vệ, tăng trưởng mới thực sự trở thành nền tảng cho giá trị bền vững, thay vì một ảo giác an toàn tạm thời.